Bütün Yönleriyle PERSONA Kavramı

 

Persona nedir?

 

Antik Yunan tiyatrosunda, oyuncuların rolleri gereği taktıkları maskelere persona adı verilirdi. Psikolojideki persona kavramı da benzer bir bağlamda; dış dünyaya yansıttığımız kimlik, başkalarının bizi görmek istediği şekilde davranma biçimimiz demektir. Persona için çoğu zaman da maske benlik tabiri kullanılmıştır. Personamız bir nevi farklı sosyal durumlar için kuşandığımız farklı maskelerdir.

 

Persona örnekleri

 

  • Çocuk, babasının yanında daha kontrollü ve suskun iken, annesi ile olan ilişkisinde daha umursamaz, tezcanlı ve konuşkan bir kimliğe sahip olabilir.
  • Siyasetçiler topluma karşı dürüst ve güçlü görünme eğilimindedirler.
  • Bir baba gerçekte öyle biri değilse de çocuklarına karşı ciddi ve disiplinli bir kişi olarak yaklaşabilir.
  • Muhafazakar bir çevrede yaşamak durumunda kalmış olan bir kadın, vücut hatlarını kapatan kıyafetleri tercih etme davranışı geliştirmiş olabilir.

 

Persona kavramını eğlenceli boyutuyla televizyonlara taşımış The Mask (Maske) adlı dizide başrol oyuncusu Stanley, gerçek yaşamında oldukça sıradan ve sakinken maskesini kuşandığında eğlenceli, haylaz, dürtüsel ve hiperaktif bir görünüme bürünüverir. Stanley maskeyi takmaya çoğu zaman gönüllü değildir fakat maskesi olmadan da belalar yakasını bırakmaz. Stanley karakteri gerçekte daima güçlü bir süper egoya sahiptir ve isteklerini çoğu zaman bastırmaktadır. İçinde ise dışarı çıkmaya adeta yer arayan yabani bir adam vardır. [1]

 

 

Personanın önemi

 

Toplumsal bir varlık olarak insan, isteklerini hukuk kuralları, örf ve adetler, ahlaki normlar, gelenek ve sorumluluklarına yakınlaştırma / uygun hale getirme eğilimindedir. Arzu, istek, söz, karar ve davranışlarımızı başkalarına göre şekillendirmemizin kuşkusuz birçok yararı bulunmaktadır. Sağlıklı gelişmiş bir persona bizi sosyal yaşamda; daha makul, daha kontrollü, daha uyumlu ve daha emniyetli bir konuma getirecektir.

 

Fakat maske benliğimizi / personamızı fazlaca özümser ve bunun gerçek kimliğimiz olduğu yanılgısına düşersek bu bizi başkalarının gözünde soğuk, antipatik, sıkıcı, tekdüze biri haline dönüştürebilir. Can sıkıntısı, sönüklük, yalnızlık ve içe kapanma gelişmemiş personaya sahip bireyin gerçek hayattaki muhtemel görünümleridir.

 

” Aynı isme sahip (Persona) filminde Bergman, Elizabeth’i personasıyla yüzleştirir. Elizabeth, personası (maske) ile yanılgıya düşmüş, rol ve gerçekliği arasındaki farkı yitirmiştir. Bu yüzden de kendine yabancılaşmış, donuklaşmış ve istisnasız bir sessizliğe bürünmüştür. Elizabeth’in suskunluğu, sahte davranışlardan kaçınma yönünde geliştirdiği bir savunma refleksidir.’


Sağlıklı bir personaya sahip olmak için neler yapılabilir?

 

  • Fiziksel ve duygusal enerjimizi yüksek tutmak (Spor, hobiler, tatil, gezi, sanatsal faaliyetler vs…)
  • Drama etkinliklerinde bulunmak, tiyatro eserlerini okumak / izlemek
  • İletişim becerilerini geliştirmek (beden dili, sesli okumalar, empati, dışarıda vakit geçirmek vb…)
  • Özgüven arttırıcı faaliyetlerde bulunmak (bireysel yetenekleri geliştirmeye odaklanmak, zaaf ve meziyetlerini doğru tanımak, gerektiği yerlerde risk alabilmek, disiplin ve düzen yaratmak …)

 

Rüyada persona görünümleri

 

Bir kadın şu rüyayı gördüğünü aktarmıştır:

 

‘’Nişanlımla birlikte balkona çamaşırları asıyoruz. İçlerinden özellikle de beyaz tonlarında olanları seçiyoruz. Bu kez daha fazla yumuşatıcı kullandığım için de ‘’Çamaşırlar ayrı bir güzel kokuyor’’ diyorum.’’

 

İlk bakışta  olumlu göstergelere sahip bir rüya gibi görünmesine karşın; yapaylık ve meseleleri olduğundan farklı gösterme çabası rüyanın adeta başlıca mesajı olarak durmaktadır. Nitekim fazlaca eklenen yumuşatıcı ve bilhassa beyaz tonlardaki çamaşır seçimi ’aklanma / iyi bir insan intibası uyandırma çabasına’ işaret ediyor görünmektedir. Formüle edecek olursak; rüyadaki olay yeri, kişiliğin (ev) dışa bakan tarafı (balkon) yani sosyal çevreyi, belirgin rüya sembolü olan çamaşırlar başkaları üzerinde bırakılmak istenen etkiyi, çamaşırların beyaz tonlardan seçilmesi ise adeta ulaştırılmak istenen ‘’Kötü / günahkar / suçlu vs… değilim’’ beklentisi gibidir. Asılmak istenmeyen diğer çamaşırlar ise belli etmekten sakınılan söz, davranış veya sırlar olarak durmaktadır.

 

Örnek rüyada olduğu gibi en bilindik persona simgesi kıyafetlerdir. Maske, rozet, dövme ve takılar birçok rüya örneğinde başkalarına ulaştırmak istediğimiz izlenimleri konu almaları itibarıyla personaya işaret eden semboller olarak bilinir. Ten, kapak ve kabuklar persona kategorisinde değerlendirilen diğer simgelerdir.

 

REFERANSLAR
1 – http://www.wiki-zero.co/index.php?q=aHR0cHM6Ly9lbi53aWtpcGVkaWEub3JnL3dpa2kvVGhlX01hc2s6X0FuaW1hdGVkX1Nlcmllcw